İşyeri devredildiğinde kıdem, izin ve ücret hakları ne olur?

İşyerinin veya bir bölümünün hukuki bir işlemle başka bir işverene devredilmesi, mevcut iş sözleşmelerinin kendiliğinden sona ermesi demek değildir. İş Kanunu m.6 kapsamında sözleşmeler, devir tarihinde var olan hak ve borçlarla birlikte devralan işverene geçer. Hizmete bağlı haklar bakımından önceki işe başlama tarihi önemini korur. “Firma değişti, kıdem sıfırlandı” veya “devir oldu, bütün tazminatlar hemen ödenir” şeklindeki iki zıt genelleme de doğru değildir.

Önce işlemin gerçekten işyeri devri olup olmadığı belirlenmelidir. Şirketin yalnız ortaklarının değişmesi, işçinin başka bir işverene nakli, alt işveren değişikliği ve faaliyetin tamamen sona ermesi aynı hukuki durum değildir. Ticari unvan veya SGK kaydındaki değişiklik tek başına bütün hukuki sonucu açıklamaz.

Sözleşme devam ederken neler korunur?

İşyeri devri kapsamındaki sözleşmenin devamı esas olduğundan, yalnız devir gerekçesiyle yeni bir başlangıç tarihi kabul edilmez. İşe giriş belgesi, eski sözleşme, ücret bordroları, hizmet dökümü ve devir tarihini gösteren kayıtlar birlikte incelenir. Devralan işveren hizmet süresine bağlı haklarda işçinin devreden yanında işe başladığı tarihi dikkate almakla yükümlüdür.

Bu, işçinin her koşulda aynı bölümde ve aynı organizasyon içinde kalacağı anlamına gelmez. Devirden sonra çalışma koşullarında değişiklik önerilebilir; ancak değişikliklerin geçerliliği kendi kurallarıyla incelenir. İşveren değişti diye ücretin azaltılması veya kazanılmış hakların kaldırılması otomatik olarak geçerli olmaz. Devir belgesi ile çalışma koşulu değişikliği belgesi birbirinden ayrılmalıdır.

Kullanılmayan yıllık izinler silinir mi?

Devir, önceki çalışma süresini yok etmez. İzin hakkının belirlenmesinde önceki ve sonraki sürelerin birlikte ele alınması gerekir. İş ilişkisi sürerken yıllık iznin kural olarak kullandırılması esastır; işyerinin satılması, bütün izinlerin paraya çevrilerek tasfiye edilmesi için tek başına gerekçe değildir.

İzin defteri veya elektronik izin kayıtlarının devralana aktarılması, çalışan bakımından da kalan günlerin kontrol edilmesi yararlıdır. Bir belgede “izin borcu yoktur” yazması ile gerçekten izin kullanılmış olması aynı şey değildir. İmzalanacak bir kaydın hangi tarihleri ve kaç günü kapsadığı okunmalıdır. İş ilişkisi sonradan sona ererse kullanılmayan yıllık izin ücreti ayrıca değerlendirilir.

Eski ücret borcundan kim sorumludur?

İş Kanunu m.6, devirden önce doğmuş ve devir tarihinde ödenmesi gereken borçlarda devreden ile devralanın birlikte sorumluluğunu düzenler; bu kapsamdaki devreden sorumluluğu için iki yıllık sınır öngörür. Ancak bu açıklama bütün işçilik alacaklarına aynı biçimde uygulanamaz. Borcun türü, ne zaman doğduğu ve ne zaman ödenebilir olduğu belirlenmelidir.

Özellikle kıdem tazminatında 1475 sayılı Kanun m.14 kapsamında ayrıca değerlendirme yapılır. UYAP'ta yayımlanan işyeri devri açıklamalarında devredenin kendi çalışma dönemi ve devir tarihindeki ücretle sınırlı sorumluluğu ayrılır. Bu nedenle “eski işverene iki yıl geçtiği için hiçbir konuda başvurulamaz” sonucu çıkarmak hatalı olabilir. Zamanaşımı ve sorumluluk sınırı da aynı kavram değildir.

Her alacak için ayrı satır açmak yararlıdır: Ait olduğu dönem, ödeme tarihi, tutar, varsa kısmi ödeme ve belge. Devir tarihinden önceki son bordro ile sonraki ilk bordro bu ayrımda başlangıç noktası olabilir. Eksik belgeler varsa belgeye erişim ve ispat yolları ayrıca belirlenir.

Devir sebebiyle işten ayrılabilir miyim?

Sırf işyeri devri, işçi açısından haklı fesih nedeni oluşturmaz. Aynı şekilde işveren de yalnız devri ileri sürerek sözleşmeyi sona erdiremez. Bununla birlikte ekonomik, teknolojik veya iş organizasyonu gerekleri ile tarafların diğer haklı fesih nedenleri, kanundaki şartlarla ayrıca değerlendirilebilir.

Devir sonrasında ücret ödenmemesi, ağır çalışma koşulu değişikliği veya farklı bir ihlal varsa incelemenin konusu yalnız devir değildir. İşçinin “devir oldu” diye kısa bir istifa belgesi imzalaması, asıl ileri sürmek istediği ihlalin anlatılmasını zorlaştırabilir. Fesih bildirimi, gerekçe ve tarihler hakkında somut değerlendirme gerekir.

Hangi belgeler karşılaştırılabilir?

1. İlk iş sözleşmesi ve sonraki ekler.
2. İşe başlama, SGK giriş-çıkış ve hizmet dökümü.
3. Son ve ilk ücret bordroları ile banka ödemeleri.
4. İzin kayıtları ve izin talepleri.
5. İşveren değişikliğine ilişkin bildirimler.
6. İmzalanması istenen yeni sözleşme, nakil veya ibra belgeleri.

SGK kayıtlarının kontrolü, fiilî çalışma ile resmî kaydın karşılaştırılmasını sağlar; tek başına devir ilişkisinin hukuki niteliğini kesinleştirmez. Yeni belge üzerindeki tarih ile çalışmanın fiilen başladığı tarih farklıysa fark açıkça not edilmelidir.

Sık sorulan sorular

Resmî kaynaklar

• ÇSGB — İş Kanunu SSS, sorular 2,108,109
• UYAP — İşyeri devrinin işçilik alacaklarına etkileri
• TBMM — 4857 sayılı İş Kanunu kabul metni, m.6 ve53

Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın özellikleri ve uygulanacak mevzuat bakımından hukuki değerlendirme farklılaşabilir.