İşçi ücretinden haciz kesintisi: Bordroda hangi bilgiler kontrol edilmeli?

Kısa cevap

İş Kanunu kapsamındaki işçinin aylık ücretinde haciz kesintisi incelenirken önce ödemenin türü ve kesintinin dayanağı belirlenmelidir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, 4857 sayılı Kanun m.35 uyarınca işçi aylık ücretinin dörtte birinden fazlasının haczedilemeyeceğini, nafaka alacaklılarının haklarının saklı olduğunu açıklamaktadır. Bu bilgi, her kişinin her gelirine ve banka hesabındaki bütün paraya uygulanacak tek bir formül değildir. Bordrodaki vergi, sigorta, avans, nafaka ve icra kalemleri ayrı ayrı okunmalıdır.

İlk kontrol: Hangi gelir ve hangi kesinti?

İşçi ücreti, emekli aylığı, serbest meslek geliri ve farklı statülerdeki ödemeler aynı hukuki rejime tabi olmayabilir. Bu nedenle internette görülen “maaşın dörtte biri” ifadesinden hareketle bütün hesap hareketleri için sonuç çıkarılmamalıdır. Bu yazının odağı İş Kanunu kapsamındaki işçinin ücretidir.

Bankaya beklenenden az para yatırılması tek başına ücret haczi bulunduğunu göstermez. Bordroda hangi kalemden ne kesildiğini görün. İcra dosyasına ödeme ile işverenin başka bir kesintisi farklı değerlendirmeler gerektirir. Bankadaki bloke de işverenin bordro kesintisiyle aynı işlem olmayabilir.

Ücret hesap pusulası neyi açıklamalı?

İş Kanunu m.37'ye ilişkin Bakanlık açıklaması ücret hesabını gösteren pusula verilmesi yükümlülüğünü belirtir. Ödeme dönemi, ücret ekleri ve kesintiler ayrı görülmelidir. Hesabınızı kontrol etmek için yalnız banka dekontunu değil, aynı aya ilişkin ücret pusulasını da saklayın.

Bir önceki ayla karşılaştırırken fazla çalışma, prim veya başka eklerin değişmiş olabileceğini göz önünde bulundurun. Aynı kesinti oranından farklı tutar çıkması mutlaka hata değildir; hangi hesap tabanının kullanıldığı anlaşılmalıdır. Bu metin brüt-net veya haczedilebilir ücret hesabını kayıtlar görülmeden yapmaz.

Dosya bilgisi neden gerekir?

Kesintinin hangi dosyaya ilişkin olduğu ve hangi ayda aktarıldığı açık olmalıdır. Birden fazla takip veya nafaka söz konusuysa bunları tek kalem gibi ele almayın. İşverene ulaşan yazı, bordro ve dosyadaki ödeme kayıtları arasında farklılık varsa tarih ve tutar düzeyinde not edin.

Borçlu olmadığınız veya borcun ödendiği düşüncesi ile ücret kesintisinin hesap yöntemi farklı itiraz konularıdır. Hangisinin tartışıldığını ayırmak başvuru hazırlığını kolaylaştırır. İcra evrakındaki süreler nedeniyle yalnız insan kaynaklarıyla yazışmanın yeterli olduğu varsayılmamalıdır.

Hangi kayıtları hazırlayabilirsiniz?

İlgili ayların ücret pusulaları, banka ödeme kayıtları, kesinti açıklamaları ve erişilebilir dosya evrakı tarih sırasıyla düzenlenebilir. Aynı dosyaya doğrudan yaptığınız bir ödeme varsa onun kaydı da ayrı gösterilmelidir. “Ödedim” açıklaması yerine tarih, tutar ve dosya eşleşmesi önemlidir.

Bu belgeleri herkese açık platformlara yüklemeyin. Kimlik, ücret, banka ve borç bilgileri özel bilgilerdir. İlk inceleme için bir özet hazırlanabilir; ayrıntılı belgeler uygun güvenli kanalda değerlendirilir.

İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku kapsamı: https://guzelhukuk.net/calisma-alanlari/is-sosyal-guvenlik-hukuku

Diğer bilgi yazıları: https://guzelhukuk.net/yayinlar

Sık yapılan hatalar

Dörtte bir kuralını tüm gelir türlerine yaymak; nafaka ayrımını göz ardı etmek; banka blokesini bordro hacziyle aynı saymak; vergi ve sigorta kesintilerini icra tutarına eklemek; dosya numarası olmadan toplam borç tartışmak doğru incelemeyi zorlaştırır.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İş Kanunu soruları 58–59: https://csgb.gov.tr/sikca-sorulan-sorular/calisma-genel-mudurlugu/%C4%B1s-kanunu/

Bakanlık tarafından sunulan İş Kanunu metni: https://www.csgb.gov.tr/Media/crldhi51/4857-say%C4%B1l%C4%B1-i%C5%9F-kanunu.pdf

TBMM, İş Kanunu metni: https://cdn.tbmm.gov.tr/KKBSPublicFile/D22/Y1/T1/KanunMetni/359dee72-3cd1-4131-8597-48c58658e326.html

Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın özelliklerine göre hukuki değerlendirme değişebilir.