Askerlik nedeniyle işten ayrılma, sıradan istifayla aynı hukuki sonuca bağlanmaz.1475 sayılı Kanunun yürürlükteki 14. maddesinde muvazzaf askerlik, kıdem tazminatı yönünden ayrıca düzenlenmiştir. Ancak kişinin askerlik durumunu belgelemesi, ayrılmanın gerçek nedeninin belirlenmesi ve diğer kıdem koşullarının bulunması gerekir. Kıdem tazminatıyla ihbar tazminatı aynı alacak değildir; askerlik nedeniyle haklı bir kıdem talebi bulunması otomatik olarak ihbar hakkı da doğurmaz.

Önce askerlik işlemini ve iş ilişkisinin durumunu belirleyin

Çağrı, sınıflandırma veya sevk belgesi farklı aşamaları gösterebilir. İşçinin ne zaman ayrıldığı, hangi tarih için sevk edildiği ve işverene hangi açıklamayı yaptığı birlikte okunmalıdır. Askerlik nedeniyle fesih ile tarafların anlaşarak iş ilişkisini askıya alması aynı işlem değildir. Sonradan hak tartışması yaşanmaması için hangi seçeneğin uygulandığı açık olmalıdır.

Bedelli askerlik, kısa süreli eğitim veya özel statüler bakımından geçmişte farklı düzenlemeler ve uygulama tartışmaları bulunduğundan, her askerlik belgesine aynı sonucu otomatik uygulamak doğru değildir. Bu rehber, bedelli askerlikte her çalışanın kesin kıdem hakkı olduğunu söylemez. Başvuru tarihindeki geçerli mevzuat ve belgeler ayrıca incelenmelidir.

Kıdem tazminatında hangi kayıtlar önemlidir?

Çalışma süresi, işverenle bağlantı ve sona erme nedeni başlangıç noktalarıdır. Bakanlığın resmî SSS açıklaması, aynı işverene bağlı en az bir yıllık çalışma koşuluyla birlikte askerlik nedeniyle ayrılmayı kıdem sebepleri arasında sayar. Çalışanın yaptığı bildirimde nedenin anlaşılır olması, sevk belgesiyle ilişkisinin gösterilmesi ve teslimin kaydedilmesi yararlıdır.

Sözleşme, işe giriş-çıkış kayıtları, son ücret ve düzenli ödemelere ilişkin belgeler birlikte hazırlanabilir. Tazminat tavanı dönemlere göre değişebildiğinden bu metinde 2026 için doğrulanmamış bir rakam verilmemiştir. Hesabın ayrılma tarihine ve somut ücret kalemlerine göre yapılması gerekir. Önceden ödenmiş aynı kıdem döneminin yeniden hesaba katılması da ayrı değerlendirilir.

İhbar tazminatıyla neden karıştırılmamalı?

Belirsiz süreli sözleşmenin olağan feshindeki bildirim düzeni ile askerlik nedeniyle sona erme aynı değildir. Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğünün resmî görüşü de askerlik nedeniyle kıdem ve ihbar taleplerini ayrı ele alır. İşçinin askerlik nedeniyle ayrıldığı olayda, sırf kıdem tazminatı gündeme geldi diye ayrıca ihbar alacağı olduğu kabul edilmemelidir.

Aynı şekilde, yalnız fesih belgesinde “istifa” kelimesi bulunmasına dayanılarak askerlik bağlantısı hiç araştırılmadan hak yok denilmesi de eksik incelemedir. Belgenin bütün içeriği, sevk zamanı ve olayın gelişimi önem taşır. İhbar süresi yazısı, olağan bildirim düzenini ayrıca açıklar.

Dönüşte işe başvurma ayrı bir aşamadır

4857 sayılı Kanun m. 31, askerlik veya kanuni ödev sonrası işe dönme talebine ilişkin özel çerçeve içerir. Bunun kıdem ödemesi veya eski sözleşmenin kendiliğinden hiç sona ermemiş sayılmasıyla karıştırılmaması gerekir. Dönüş başvurusunun zamanı, işe elverişlilik, işyerinde uygun iş bulunması ve uygulanacak koşullar ayrıca değerlendirilir.

Bu nedenle askerlik bitim belgesi, başvuru tarihi, başvurunun işverene ulaşması ve verilen cevap saklanabilir. Sadece telefonla görüşülmesi sonradan ispatı zorlaştırabilir. Somut süre hesabı yapılmadan “döndüğüm zaman istersem başlarım” düşüncesiyle beklemek uygun değildir.

Örnek: Bildirimde neden yazılmadığında

Bir kişi sevkinden önce işverene yalnız “işten ayrılıyorum” yazmış, daha sonra kıdem ödemesi istemiş olsun. Hukuki değerlendirme yalnız o tek cümleden ibaret değildir; sevk belgesi, işverene yapılan önceki açıklamalar ve tarihler birlikte incelenir. Ancak sonradan hiç var olmamış belge veya tarih üretmek çözüm değildir. Hazırlanacak kronoloji, iddia ile mevcut kayıtları açıkça ayırmalıdır.

Askerliğe giden herkes kıdem alır mı?

Hayır. Çalışma süresi, fesih nedeni ve uygulanacak statü incelenir. Askerlik kaydı tek başına bütün koşulları göstermez.

Kıdem istiyorsam ihbar da istemeli miyim?

İki alacağın hukuki nedenleri farklıdır. Otomatik birlikte talep edilecek haklar gibi görülmemelidir.

Çıkış kodu hakkımı kesin belirler mi?

SGK çıkış kaydı önemli bir belgedir fakat bütün hukuki değerlendirmeyi tek başına yapmaz. Diğer kayıtlarla karşılaştırılır.

Ödeme yapılmadıysa nereye hazırlanılır?

Önce bildirim ve hesap belgeleri düzenlenebilir. İşçilik alacağına ilişkin arabuluculuk rehberi ile işten ayrılma kayıtları sonraki değerlendirmeyi tamamlar.