İşten ayrılan kişinin aynı sektörde çalışmasını sınırlayan her sözleşme maddesi otomatik olarak geçerli değildir.6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 444–447. maddeleri, iş ilişkisi sonrasındaki rekabet yasağı için yazılı kayıt, işverenin korunabilir bilgi ve menfaati ile işçinin ekonomik geleceği arasında sınırlar kurar. Gizlilik yükümlülüğü, çalışırken sadakat borcu ve ayrıldıktan sonraki rekabet yasağı aynı kavram değildir. Bir metnin yalnız “rekabet yasağı” başlığı taşıması, bütün sektörü ve bütün ülkeyi kapsayan engelin uygulanabileceğini göstermez.

Önce hangi yükümlülükten söz edildiğini belirleyin

Çalışma devam ederken işverene ait sırların korunması ile ilişki bittikten sonra başka işletmede çalışmanın sınırlanması farklı değerlendirilir. Sözleşmede gizlilik, müşteriyle temas, personel transferi veya rakipte çalışma gibi çeşitli başlıklar bir arada bulunabilir. Her yükümlülüğün kapsamı ve yaptırımı ayrı okunmalıdır.

Türk Borçlar Kanunu 444. madde, rekabet yasağı kaydını işçinin müşteri çevresi, üretim sırları veya işverenin işleri hakkında bilgi edinme imkânıyla ve bu bilgilerin kullanılmasının önemli zarar doğurabilecek niteliğiyle ilişkilendirir. Her çalışanın işveren hakkında genel bilgi sahibi olması ile korunmaya değer sır veya müşteri bilgisine erişmesi aynı değildir. İşçinin fiilen hangi verilere ulaştığı somutlaştırılmalıdır.

Yer, zaman ve iş türü sınırlaması

madde, işçinin ekonomik geleceğini hakkaniyete aykırı biçimde tehlikeye düşürecek uygunsuz sınırlamalara izin vermez. Süre, özel durum ve koşullar dışında iki yılı aşamaz. Bu kural “iki yıl yazılan her yasak geçerlidir” anlamına gelmez; coğrafya, faaliyet türü ve korunacak menfaat birlikte değerlendirilir. Aşırı yasağın hâkim tarafından kapsam veya süre yönünden sınırlandırılması da düzenlenmiştir.

Sözleşmede “Türkiye'nin her yerinde hiçbir işte çalışamaz” gibi bir ifade bulunduğunda ilk yapılacak işlem, bunu hemen geçerli kabul ederek iş fırsatlarından vazgeçmek değildir. Bunun tersine, maddeyi hiç yok sayarak işveren bilgilerini yeni işyerine taşımak da uygun olmaz. Metnin tam hali, işin niteliği ve ayrılma koşulları üzerinden hukuki değerlendirme gerekir.

Sözleşmenin nasıl bittiği önemlidir

madde, işverenin yasağın sürmesinde gerçek yararının kalmaması veya sözleşmenin işveren tarafından haklı sebep olmadan yahut işverene yüklenebilen nedenle işçi tarafından feshedilmesi gibi sona erme durumlarını düzenler. Bu nedenle fesih yazısı, önceki ihtarlar ve ayrılmaya yol açan olaylar yalnız tazminat hesabında değil rekabet kaydında da önem taşıyabilir.

Sözleşmeye yazılan ceza koşulu ile iddia edilen gerçek zarar ayrı alanlardır.446. madde bunların ilişkisini düzenler. İstenen rakamın sözleşmede yazması, her olayda aynen ödeneceği sonucunu doğurmaz. Ceza koşulu ve tazminat farkı bu konuda tamamlayıcı okuma sağlar.

Güncel görev ayrımı: Eski bilgiler neden yanıltabilir?

İş ilişkisi sonrasındaki rekabet yasağına aykırılıktan doğan davalarda görev konusu eski kaynaklarda farklı anlatılabilir. UYAP'ta yayımlanan 24 Şubat 2026 tarihli karar,13 Haziran 2025 tarihli 2023/1 E.,2025/3 K. içtihadı birleştirme kararını uygulayarak TBK 444 ve devamı kaynaklı uyuşmazlıklarda asliye ticaret mahkemesinin görevini açıklamaktadır. Ancak birlikte ileri sürülen farklı taleplerin her biri ayrıca sınıflandırılmalıdır; bütün iş sözleşmesi uyuşmazlıklarının ticaret mahkemesine gittiği sonucu çıkarılamaz.

Örnek ve belge hazırlığı

Bir satış çalışanı, eski işyerinin ayrıntılı müşteri listelerine erişmişken aynı pazarda yeni işe geçsin. İnceleme yalnız yeni işyerinin rakip olup olmadığıyla bitmez. Kayıtlı yasağın şekli, süre/coğrafya sınırları, erişilen bilginin niteliği, zarar riski ve eski sözleşmenin sona erme nedeni birlikte ele alınır. İşverenin veri kayıtlarını izinsiz kopyalamadan, görev tanımı ve erişim yetkileri belgelenebilir.

Her çalışan için rekabet yasağı konulabilir mi?

Her çalışanın aynı düzeyde korunabilir bilgiye eriştiği varsayılamaz. Kanundaki koşullar kişinin görevi bakımından incelenmelidir.

Gizlilik sözleşmesi imzaladım; rakipte çalışamaz mıyım?

Gizlilik ile iş sonrası rekabet yasağı farklıdır. Sözleşmenin gerçek içeriği ve kanuni koşullar belirleyicidir.

İki yıllık yasak mutlaka geçerli mi?

Hayır. İki yıl sınırı diğer geçerlilik ve ölçülülük koşullarını ortadan kaldırmaz.

İhtarname gelirse hangi belgeler incelenir?

Sözleşme/ekler, fesih kaydı, görev tanımı ve iddia edilen faaliyet hazırlanabilir. İhtarname ve temerrüt rehberi bildirimlerin kayıt altına alınması bakımından, fesih bildirimi rehberi sona erme belgeleri bakımından tamamlayıcıdır.