
İş ve sosyal güvenlik kavramları
Bu alandaki 50 kavramı tanımları, resmî kaynakları ve ilgili çalışma alanlarıyla inceleyin.
- Alt işveren
Kanuni koşullarla başka işverenin işyerinde belirli işi kendi işçileriyle üstlenen işverendir.
İlgili resmî mevzuat ↗- Ara dinlenmesi
Günlük çalışma sırasında işçinin dinlenmesi için sağlanan ve süresi kanuni kurallarla belirlenen aradır.
İlgili resmî mevzuat ↗- Asgari ücret
Kanuni usulle belirlenen ve kapsamındaki çalışmalar için altında ücret kararlaştırılamayan alt sınırdır.
İlgili resmî mevzuat ↗- Asıl işveren
Alt işveren ilişkisinde işyerindeki faaliyetle ilgili işi başka işverene veren taraftır.
İlgili resmî mevzuat ↗- Ayrımcılık tazminatı
Eşit davranma yükümlülüğünün kanuni kapsamda ihlalinde talep edilebilen tazminat türüdür.
İlgili resmî mevzuat ↗- Belirli süreli iş sözleşmesi
Kanuni objektif koşullarla süresi belirlenmiş olarak kurulan iş sözleşmesidir.
İlgili resmî mevzuat ↗- Belirsiz süreli iş sözleşmesi
İş ilişkisinin sona ermesi belirli bir süreye bağlanmadan kurulan sözleşmedir.
İlgili resmî mevzuat ↗- Boşta geçen süre ücreti
Geçersiz fesih sürecinde kanundaki sınırlar ve koşullarla doğabilen ücret ve diğer haklardır.
İlgili resmî mevzuat ↗- Brüt ücret
Yasal kesintiler uygulanmadan önceki ücret tutarını ifade eder.
İlgili resmî mevzuat ↗- Çağrı üzerine çalışma
İşçinin yapmayı üstlendiği iş için ihtiyaç doğdukça çağrılmasını düzenleyen kısmi çalışma biçimidir.
İlgili resmî mevzuat ↗- Çıplak ücret
Ek sosyal menfaatlerden ayrı olarak temel çalışma karşılığı belirlenen ücret tutarıdır.
İlgili resmî mevzuat ↗- Deneme kaydı
Tarafların iş ilişkisini kanuni sınırlar içinde denemelerine imkân veren sözleşme hükmüdür.
İlgili resmî mevzuat ↗- Eşit davranma borcu
İşverenin karşılaştırılabilir durumdaki çalışanlar arasında hukuken yasaklanan ayrım yapmama yükümlülüğüdür.
İlgili resmî mevzuat ↗- Fazla çalışma
İlgili çalışma rejimindeki kanuni haftalık sınırı aşan ve özel kurallara tabi çalışmadır.
İlgili resmî mevzuat ↗- Fazla sürelerle çalışma
Sözleşmedeki süre kanuni haftalık sınırın altındaysa bu süreden kanuni sınıra kadar yapılan çalışmadır.
İlgili resmî mevzuat ↗- Geçerli fesih
İş güvencesi kapsamında işçinin yeterliliği, davranışları veya işletme gerekleriyle değerlendirilen fesih türüdür.
İlgili resmî mevzuat ↗- Geçici iş göremezlik
Sağlık durumu nedeniyle belirli süre çalışamama hâlidir; sosyal güvenlik ödeneği koşulları ayrıca aranır.
İlgili resmî mevzuat ↗- Geçici iş ilişkisi
Kanuni sınırlar ve koşullarla işçinin başka işveren yanında çalıştırılmasına ilişkin ilişkidir.
İlgili resmî mevzuat ↗- Giydirilmiş ücret
Belirli alacak hesaplarında çıplak ücrete eklenen düzenli menfaatleri de içeren ücret esasıdır.
İlgili resmî mevzuat ↗- Grev
İşçilerin topluca çalışmama yoluyla işyerindeki faaliyeti durdurmasına ilişkin, kanuni koşullara bağlı eylemdir.
İlgili resmî mevzuat ↗- Hafta tatili
Kanuni çalışma düzeni içinde işçiye sağlanması gereken kesintisiz haftalık dinlenme dönemidir.
İlgili resmî mevzuat ↗- Haklı fesih
Kanunda öngörülen ağır sebeplerle iş sözleşmesinin bildirim süresi beklenmeden sona erdirilmesidir.
İlgili resmî mevzuat ↗- Hizmet tespiti
Sigortalı çalışmanın kuruma bildirilmeyen veya eksik bildirilen kısmının yargısal belirlenmesine yönelik taleptir.
İlgili resmî mevzuat ↗- İhbar süresi
Belirsiz süreli iş sözleşmesinin bildirimli feshinde uyulması gereken önceden haber verme dönemidir.
İlgili resmî mevzuat ↗- İhbar tazminatı
Bildirimli fesih kurallarına uyulmamasının kanuni koşullarda doğurduğu tazminattır.
İlgili resmî mevzuat ↗- İş güvencesi
Kanuni kapsam içindeki işçinin feshin geçerliliği bakımından yararlandığı koruma sistemidir.
İlgili resmî mevzuat ↗- İş hukukunda denkleştirme
Çalışma sürelerinin kanuni koşullarla belirli dönem içinde ortalama sınırlar korunarak düzenlenmesidir.
İlgili resmî mevzuat ↗- İş kazası
Sosyal güvenlik ve sorumluluk hukukunda koşulları ayrı değerlendirilen, çalışma bağlantılı zararlandırıcı olaydır.
İlgili resmî mevzuat ↗- İş sözleşmesi
İşçinin bağımlı çalışmayı, işverenin ücret ödemeyi üstlendiği sözleşmedir.
İlgili resmî mevzuat ↗- İşçi
Bir iş sözleşmesine dayanarak bağımlı biçimde çalışan gerçek kişidir.
İlgili resmî mevzuat ↗- İşe başlatmama tazminatı
İşe iade koşullarını sağlayan işçinin işe başlatılmamasına bağlanan kanuni tazminattır.
İlgili resmî mevzuat ↗- İşe iade
Geçersiz feshin kanuni koşullarda tespiti ve işçinin işe dönüş sürecine ilişkin hukuki korumadır.
İlgili resmî mevzuat ↗- İşveren
İşçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişi ya da tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluştur.
İlgili resmî mevzuat ↗- İşveren vekili
İşveren adına hareket ederek işin, işyerinin veya işletmenin yönetiminde görev alan kişidir.
İlgili resmî mevzuat ↗- İşyeri
Mal veya hizmet üretimi için maddi ve maddi olmayan unsurlarla işçinin örgütlendiği birimdir.
İlgili resmî mevzuat ↗- İşyeri devri
İşyerinin veya bölümünün hukuki işlemle başka işverene geçmesidir; işçilik haklarına etkisi özel kurallara bağlıdır.
İlgili resmî mevzuat ↗- Kıdem tazminatı
Hizmet süresi ve sona erme sebebi gibi kanuni koşullarla doğabilen işçilik tazminatıdır.
İlgili resmî mevzuat ↗- Kısmi süreli çalışma
Normal haftalık süresi emsal tam süreli çalışmaya göre önemli ölçüde az belirlenen çalışmadır.
İlgili resmî mevzuat ↗- Meslek hastalığı
Yapılan işin niteliği veya yürütüm koşullarıyla bağlantılı hastalık veya engellilik hâlidir.
İlgili resmî mevzuat ↗- Mobbing
İş ilişkisinde sistematik ve süreklilik taşıyan psikolojik taciz iddialarını ifade eden kavramdır.
İlgili resmî mevzuat ↗- Net ücret
İlgili kesintiler uygulandıktan sonra çalışana ödenecek ücret tutarıdır.
İlgili resmî mevzuat ↗- Sendika
Çalışma ilişkilerinde ortak ekonomik ve sosyal hakları korumak için kurulan kanuni örgütlenmedir.
İlgili resmî mevzuat ↗- Tam süreli çalışma
İşyerindeki normal haftalık çalışma düzenini temel alan iş sözleşmesi biçimidir.
İlgili resmî mevzuat ↗- Telafi çalışması
Kanunun izin verdiği çalışılmayan sürelerin belirli usulle sonradan tamamlanmasıdır.
İlgili resmî mevzuat ↗- Toplu iş sözleşmesi
Yetkili tarafların çalışma ilişkilerindeki hak ve yükümlülükleri topluca düzenlediği sözleşmedir.
İlgili resmî mevzuat ↗- Ulusal bayram ve genel tatil
Kanunun tatil saydığı günlerde çalışma ve ücret bakımından özel kurallara tabi günlerdir.
İlgili resmî mevzuat ↗- Uzaktan çalışma
İşin, sözleşme ve kanuni düzenlemeler çerçevesinde işyeri dışında yerine getirildiği çalışma ilişkisidir.
İlgili resmî mevzuat ↗- Ücret
Bir kimseye iş karşılığında işveren veya üçüncü kişilerce sağlanan ve parayla ödenen tutardır.
İlgili resmî mevzuat ↗- Ücret bordrosu
Ücret, ek ödemeler ve kesintiler gibi hesap kalemlerini gösteren işyeri kaydıdır.
İlgili resmî mevzuat ↗- Yıllık ücretli izin
Gerekli hizmet koşullarıyla işçinin ücretini koruyarak dinlenmesini sağlayan izin hakkıdır.
İlgili resmî mevzuat ↗