Trafik kazasında hasar gören aracın onarılması, araç sahibinin bütün zararlarının aynı kalemde karşılandığı anlamına gelmez. Araç değer kaybı, onarım sonrasında piyasa değerindeki azalmayla; araç mahrumiyeti ise aracın kullanılamadığı dönemle ilgilidir. Bu iki talebin koşulları, hesaplanması ve kime yöneltileceği ayrı incelenir. Serviste geçen bütün günlerin otomatik olarak tazminata dönüşeceği veya her sigortacının bu kalemden sorumlu olacağı varsayılmamalıdır. Özellikle makul süre, kazayla bağlantı ve sağlanan ikame araç birlikte değerlendirilir.

Makul onarım süresi neden önemlidir?

Uyuşmazlıkta yalnız servisin giriş ve çıkış tarihleri değil, hasarın niteliğine göre onarım için gereken makul süre araştırılır. İşletmenin yoğunluğu, parça siparişi, araç sahibinin tercihi veya kazayla ilgisiz ek işlemler fiilî beklemeyi artırabilir. Bu durumların her birinin zarardan sorumlu kişiye yüklenip yüklenemeyeceği ayrıca tartışılır. Takvimde geçen gün sayısı, teknik gerekçe olmadan hesaplama sonucu olarak kabul edilmemelidir.

Onarım ekonomik değilse inceleme farklılaşır. Bu durumda benzer nitelikte yeni bir araç edinilmesi için gereken makul süre gündeme gelebilir. Aracın yaşı, modeli, kullanılma amacı ve olayın koşulları değerlendirilir. Resmî içtihat kaynağında bu iki durumun ayrıldığı görülmektedir. Sabit bir “her kazada şu kadar gün” formülü doğru değildir.

Kullanım ihtiyacı ve sağlanan ikame araç

Günlük ulaşımda kullanılan otomobil ile ticari faaliyetin yürütüldüğü aracın kullanım durumu aynı olmayabilir. Ticari kazanç kaybı, araç mahrumiyet bedeli ve kiralama gideri birbirine karıştırılmamalıdır. Hangi zararın istendiği açıkça yazılmalı; aynı ihtiyaç için yapılan farklı ödemeler iki kez talep edilmemelidir.

Kasko veya başka bir düzenleme kapsamında ikame araç verilmişse bunun tarihleri, araç sınıfı ve kullanım koşulları dosyaya eklenir. Örneğin beş gün ikame araç sağlanmış bir olayda, yirmi günlük araçsızlık iddiasının hangi bölümünün karşılandığı açıklanmalıdır. İkame aracın verilmiş olması her talebi kaldırmaz; hiç dikkate alınmaması da doğru bir hesap sağlamaz.

Hangi kayıtlar dosyayı açıklığa kavuşturur?

Kaza tespit tutanağı, fotoğraflar, kusur belgeleri, servis kabul ve teslim tutanakları, ekspertiz raporu ve parça/işçilik listesi birlikte saklanabilir. Tamir sürecindeki yazışmalar, aracın fiilen kullanılamadığı tarihler ve varsa ikame araç teslim belgeleri kronolojik sıraya konmalıdır. Araç kiralandıysa sözleşme, fatura ve ödeme kaydı talebin açıklanmasına yardımcı olur.

Kiralama belgesi bulunmaması her olayda talebin reddedileceği anlamına gelmez; fakat zararın gerçekleşmesi ve miktarının değerlendirilmesi yine gerekir. TBK m.50 zarar ve ispat çerçevesiyle ilgilidir. Belgesizlikten otomatik kazanç veya otomatik ret sonucu çıkarmak yerine mevcut bütün kayıtlar değerlendirilir. Mahkeme, gerektiğinde teknik bilirkişi incelemesi yaptırabilir.

Talep kime ve hangi içerikle yöneltilir?

Sürücü, işleten ve sigorta kuruluşunun sorumluluğu aynı kapsamda kabul edilmemelidir. Poliçe türü, teminat, olay ve talep edilen zarar belirleyicidir. Sigortaya daha önce hasar başvurusu yapılmış olması, araç mahrumiyeti kaleminin de karara bağlandığını göstermez. Başvuruda hasar onarımı, değer kaybı ve kullanım kaybı ayrı başlıklarla açıklanmalıdır.

Örnek olarak servise giren bir aracın kaporta onarımıyla ilgisiz periyodik bakımı da yapılmış olabilir. Servisin toplam teslim süresini kullanmak yerine kazaya ilişkin onarımın ne kadar sürdüğü ve teknik olarak ne kadar sürmesi gerektiği ayrılır. Böyle bir ayrım, hem talepte bulunanın hem karşı tarafın hangi belgeyi sunacağını anlamasını sağlar.

Sık sorulan sorular

Değer kaybı ödemesi alınca araçsız kalma zararı da karşılanır mı?

İki zarar farklıdır. Yapılan ödemenin hangi kaleme ilişkin olduğu ve varsa anlaşmanın kapsamı okunmalıdır.

Serviste geçen bütün günler istenebilir mi?

Fiilî süre ile kazaya bağlı makul süre aynı olmayabilir. Uzamanın sebepleri ve teknik ihtiyaç incelenir.

Araç kiralamadıysam hiçbir talebim olamaz mı?

Bu kadar kesin bir sonuç kurulamaz. Gerçek kullanım ihtiyacı, zarar ve hesaplama dayanakları değerlendirilir; belge varsa sunulmalıdır.

Aynı günlük bedel bütün araçlar için kullanılır mı?

Hayır. Araç niteliği ve olayın şartları önemlidir. Genel internet hesaplayıcıları dosyaya ilişkin teknik incelemenin yerine geçmez. Sigortaya başvuru belgeleri ve değer kaybı süreci farklı kalemleri tamamlar.

Bu metin belirli bir tazminat tutarı veya kabul sonucu vaat etmez; somut dosyanın koşulları ayrıca değerlendirilir.