Mal rejimi sözleşmesi evlenmeden önce de evlilik sırasında da yapılabilir. Türk Medeni Kanunu m.202, eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejimini esas alır; kanunun izin verdiği diğer rejimler sözleşmeyle seçilebilir. Ancak tarafların istediği her şartı yazabilmesi, bütün gelecekteki aile ve miras uyuşmazlıklarını aynı belgeyle çözebileceği anlamına gelmez. Sözleşmenin şekli, tarafların ehliyeti, geçiş zamanı ve önceki dönemin hesabı ayrı önem taşır. “Evlilik sözleşmesi imzaladık, artık hiçbir hakkımız yok” gibi genellemeler belgenin gerçek kapsamını yanlış yansıtabilir.
Mal rejimi neyi düzenler?
Mal rejimi, eşlerin malvarlıkları üzerindeki ilişkiler ve rejim sona erdiğinde yapılacak hesap bakımından önemlidir. Her taşınmazın tapusunun kimde olduğu, edinilmiş mal hesabı ve belirli bir malın diğer eşe devri aynı soru değildir. Sözleşme yapıldığında tapunun kendiliğinden değiştiği veya bütün malların otomatik olarak ortak olduğu varsayılmamalıdır.
Boşanmanın sonucunda yapılacak tasfiye ise ayrı aşamadır. Boşanmada mal paylaşımı rehberi, sona eren rejimin hesabını ele alır. Burada amaç, sözleşme imzalanmadan önce neyin seçildiğini ve hangi belgelerin incelenmesi gerektiğini anlamaktır; boşanma protokolünü tekrar oluşturmak değildir.
Hangi şekil ve ehliyet koşulları vardır?
TMK m.203, seçme, kaldırma ve değiştirmeyi kanuni sınırlar içinde mümkün kılar. M.204 ayırt etme gücü ve gerekli yasal temsilci rızasını; m.205 ise noter düzenlemesi veya onaylaması şeklini düzenler. Evlenme başvurusu sırasında seçilen mal rejiminin yazılı bildirilmesi kanundaki ayrı imkândır. Basit mesajlaşma veya tarafların tek başına imzaladığı metinle her durumda geçerli sözleşme kurulduğu düşünülmemelidir.
İki tarafın neyi kabul ettiğini anlayabilmesi önemlidir. Hazır metinler aile yapısı, mevcut mallar, borçlar ve önceki sözleşmeler incelenmeden kullanılmamalıdır. Yabancı ülke bağlantısı, vatandaşlık veya yurt dışındaki mallar bulunuyorsa uygulanacak hukuk konusu ayrıca değerlendirilir; bu genel açıklama böyle bir dosya için kesin hukuk seçimi yapmaz.
Evlilik sırasında değişiklik yapılırsa
Yeni rejime geçiş, önceki dönemde doğmuş bütün ilişkilerin yok olduğu anlamına gelmez. Önceki mal rejiminin tasfiyesi ve alacaklıların korunması hükümleri önemini korur. TMK m.213, rejim kurulması veya değiştirilmesinin alacaklıların hak elde edebilecekleri malları sorumluluk dışında bırakamamasını düzenler. Bu nedenle sözleşme, borçlardan mal kaçırma yöntemi olarak düşünülmemelidir.
İmza öncesinde mevcut malların ne zaman, hangi kaynakla alındığı ve borçların kimlerle ilişkili olduğu listelenebilir. Miras veya bağış yoluyla edinilen değer, krediyle alınan konut ve çalışma geliri farklı kayıtlar gerektirebilir. Bu liste, daha sonra tarafların “hangi maldan söz ediyorduk?” tartışmasını azaltan bir hazırlıktır; tek başına hukuki nitelendirme yerine geçmez.
Nafaka ve mirasla karıştırılmaması gerekenler
Mal rejimi sözleşmesi, bütün nafaka haklarından peşinen ve her koşulda vazgeçildiği anlamına gelmez. Çocukların menfaati ve aile hukukunun emredici kuralları ayrı değerlendirilir. Benzer şekilde sağ kalan eşin mirasçılık durumu ile mal rejiminden doğan tasfiye alacağı birbirinden farklıdır. Mirastan feragat veya vasiyetname kendi koşulları olan araçlardır.
Aile konutu için eşin rızası gibi korumalar da yalnız mal rejiminin adıyla ortadan kalkmış sayılmamalıdır. Aile konutu ve rıza rehberi, bu ayrı koruma alanını açıklar. Bir belgenin tek maddesinden bütün taşınmaz işlemleri için sınırsız tasarruf yetkisi sonucu çıkarılmamalıdır.
Örnek: Evlilikten yıllar sonra mal ayrılığı seçimi
Uzun süredir evli iki kişi yeni bir iş kurulmadan önce mal ayrılığı rejimini değerlendirmektedir. İmza için yalnız gelecekteki iş değil, önceki dönemde edinilen mallar ve mevcut borçlar da konuşulur. Önceki hesabın yapılması, hakların ve borçların ayrı belgelenmesi gerekebilir. Yeni sözleşmenin eski dönemi kendiliğinden temizlediği varsayımıyla hareket edilmez.
Sözleşme yalnız evlenmeden önce mi yapılır?
Hayır. Kanun evlilikten önce veya sonra yapılmasına izin verir; şekil ve geçiş sonuçları ayrıca incelenir.
Mal ayrılığı tapuyu otomatik değiştirir mi?
Mal rejimi seçimi ile belirli taşınmazın mülkiyet devri aynı işlem değildir. Tapu işlemleri kendi koşullarına tabidir.
Her konuda tek hazır sözleşme yeterli mi?
Mevcut mallar, borçlar, aile ve yabancı ülke bağlantıları farklı olabilir. Belgenin kapsamı bireysel olarak incelenmelidir.
Bu metin genel bilgilendirmedir; imza öncesinde sözleşmenin somut hak ve yükümlülüklere etkisi ayrıca değerlendirilmelidir.
Resmî kaynaklar
Hukuki inceleme: Av. Gökhan Güzel · 2026-10-28
Bu konuyu görüşmeye nasıl hazırlayabilirim?
Aile Hukuku: nereden başlamalı?
Bir konu ve bulunduğunuz aşamayı seçin. Yanıtlarınız yalnız bu açık sayfada kullanılır; kaydedilmez ve gönderilmez.