İdareye veya CİMER’e başvurmak dava açma süresini durdurur mu?

Kısa cevap: Başvurunun adı değil hukuki niteliği önemlidir

Bir idari işleme karşı CİMER’e mesaj gönderilmiş olması, dava açma süresinin mutlaka durduğu anlamına gelmez. Başvurunun ne istediği, kime ulaştığı, hangi sürede yapıldığı ve ilgili uyuşmazlıkta özel bir usul bulunup bulunmadığı belirlenmelidir. Dilekçe hakkı kapsamında açıklama istemek, henüz yapılmamış bir işlemi talep etmek ve mevcut işlemin kaldırılmasını istemek aynı başvuru değildir.

İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 11. maddesindeki koşulları taşıyan üst makama başvuru, başlamış dava süresini durdurabilir; bu, sürenin baştan başladığı anlamına gelmez. Ret veya zımni ret sonrasında daha önce geçen süre hesaba katılır. Özel ve ivedi usullerde bu yolun uygulanmaması veya farklı süreler bulunması mümkündür. Bu nedenle “CİMER cevap verene kadar beklerim” yaklaşımı hak kaybı riski yaratabilir.

Önce ortada hangi işlem olduğunu belirleyin

İdarenin verdiği yazının tarih ve sayısı, konusu, muhatabı ve tebliğ bilgileri bulunmalıdır. Bir bilgilendirme yazısı ile hukuki sonucu bulunan kesin işlem farklıdır. Sözlü açıklama, sistemde görünen kayıt veya henüz tamamlanmamış hazırlık işlemi de ayrıca değerlendirilir. Hangi karara karşı ne istendiği netleşmeden süre hesabına geçilmemelidir.

İşlemde başvuru yolu ve süre gösterilmişse bu bilgiler korunur; ancak her durumda tek başına yeterli kabul edilmez. Özel kanun, işlem türü ve tebliğ şekli birlikte kontrol edilir. UETS üzerinden bildirim varsa okunma zamanı ile hukuken tebliğ edilmiş sayılma zamanı farklı olabilir. Bu konuda UETS okunma ve tebliğ tarihi ayrı bir açıklamadır.

Üç farklı başvuruyu karıştırmayın

Süre durunca sıfırlanır mı?

Hayır. İYUK m.11’de ret veya reddedilmiş sayılma sonrasında süre işlemeye devam ederken başvurudan önce geçen zaman da hesaba katılır. Bu nedenle başvuru tarihinin öncesi ve sonrası aynı çizelgede tutulmalıdır. Geç yapılan bir başvurunun geçmiş dava süresini kendiliğinden canlandırdığı varsayılmamalıdır.

Bu yazı bütün idari uyuşmazlıklara tek bir altmış veya otuz günlük dava süresi atamaz. İYUK m.7’deki genel çerçevenin yanında özel kanunlar ve ivedi usuller bulunur. Örneğin m.20/A kapsamında m.11’in uygulanmamasına ilişkin özel hüküm vardır. Başvurunun hangi makama yapıldığı, doğru makama ulaştığı tarih ve yazının gerçek içeriği sonuca etki edebilir.

CİMER üzerinden yapılan her başvuru neden aynı değildir?

Bir başvuru yalnız “işlem neden böyle yapıldı?” sorusunu içerirken diğeri açıkça işlemin kaldırılmasını isteyebilir. Her ikisinin de aynı portaldan gönderilmesi aynı hukuki etkiyi yaratmaz. Sistem kayıt numarası, başvuru metni, ekler, gönderildiği kurum ve kurum yanıtı birlikte incelenmelidir. “Başvurunuz ilgili kuruma iletildi” bildirimi, talebin esası hakkında kesin ret veya kabul kararıyla aynı değildir.

Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurunun da 6328 sayılı Kanun’da ayrı koşulları ve süreye ilişkin hükümleri vardır. CİMER, KDK ve mahkeme yolu birbirinin yerine rastgele kullanılmamalıdır. Bir kanalda yapılan başvurunun diğer bütün usulleri tamamladığı düşünülmemelidir. Tekrarlanan aynı başvuruların süreyi her seferinde yeniden başlatacağı da kabul edilemez.

İtiraz işlemin uygulanmasını durdurur mu?

Dava süresinin durması ile işlemin yürütülmesinin durması farklıdır. İYUK m.27’ye göre dava açılması dahi kural olarak işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz. Yürütmenin durdurulması, kanundaki koşullara bağlı ayrı bir yargısal korumadır. İdareye başvurmuş olmak, işlemi uygulamamak için genel izin gibi görülmemelidir. Acil etkisi bulunan kararda uygun başvuru planı gecikmeden değerlendirilmelidir.

Hazırlanabilecek belgeler ve örnek

İşlem yazısı, tebligat belgesi, ilk başvurunun metni, ekleri, ulaşma kayıtları ve bütün yanıtlar saklanmalıdır. Bir tarih tablosunda işlemin öğrenilmesi/tebliği, başvuru, idareye ulaşma ve yanıt ayrı satırlara yazılabilir. İdare Hukuku genel çerçevesi ve tebligat ilk kontrol listesi bu hazırlığa yardımcı olabilir.

Bir kişi ruhsat talebinin reddini öğrenip CİMER’den yalnız dosya sureti istemiş olsun. Bu başvurunun, reddin kaldırılmasını isteyen m.11 başvurusuyla aynı olduğu peşinen söylenemez. Başka bir kişi ise yetkili üst makamdan açıkça ret işleminin kaldırılmasını istemiş olabilir. Başvuru kanalı aynı olsa da taleplerin hukuki niteliği ayrıdır. Somut son gün hesabı belge ve özel usul kontrolünden sonra yapılmalıdır.

Sık sorulan sorular

Resmî kaynaklar

• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu
• İletişim Başkanlığı — CİMER sıkça sorulan sorular
• 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayın özelliklerine göre hukuki değerlendirme farklılık gösterebilir.