Mahkemenin çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin kararı bulunmasına rağmen görüşmenin gerçekleşmemesi, yeni bir görüşme kararı istemekle aynı sorun değildir. Kararın rızayla yerine getirilmemesi durumunda, ilgili ilam veya tedbir kararının uygulanması için Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğüne başvuru gündeme gelir. Süreç, çocuğun üstün yararı esas alınarak yürütülür.

Müdürlük kendi başına yeni bir velayet veya görüşme takvimi belirleyen mahkeme değildir. Elindeki kararın uygulanmasını sağlar. Bu nedenle hangi kararın yürürlükte olduğu, gün ve saatler, varsa sınırlamalar ve kararın kesinleşme durumu ilk kontroldür. Çocuk görüşme merkezi de kararın yerine getirilmesinde kullanılan çocuk dostu ortamdır; başvurulacak birim ve teslim yeri birbirinden ayrılmalıdır.

Önce uygulanacak karar belirlenmelidir

Başvurunun dayanağı çocuk teslimi veya kişisel ilişki kurulmasına ilişkin ilam ya da tedbir kararıdır. Taraflar arasındaki mesajlaşma, bir kişinin hazırladığı takvim veya yalnız görüşme isteği, mahkeme kararının yerine geçmez.

Son hüküm ile yargılama sırasında verilmiş tedbir kararı aynı şekilde değerlendirilmez. Bakanlığın açıklamasında, hükümle verilen velayet ve kişisel ilişki kararlarında kesinleşme kontrolü ile tedbir kararlarının uygulanması ayrılır. Hangi belgenin başvuruya elverişli olduğu kararın içeriği görülerek belirlenmelidir.

Dosyada daha sonra yeni bir karar verilmişse eski kararın tek başına sunulması yanlış uygulamaya yol açabilir. Kararı değiştiren veya yeni koşul getiren kararlar da ilgili birime bildirilmelidir. Çocukla kişisel ilişki düzenlemesi ile mevcut düzenlemenin uygulanması bu yüzden farklı aşamalardır.

Kim ve hangi birime başvurabilir?

Kişisel ilişki bakımından hak sahibi, karar gereğince çocukla görüşme hakkı bulunan kişidir. Çocuğu getirmesi gereken kişi ise süreçte yükümlü olarak adlandırılır. Bu kavramlar her olayda yalnız “anne” veya “baba” şeklinde sabitlenemez; kararın içeriği esas alınır.

İşlemlerde çocuğun yerleşim yeri müdürlüğü yetkilidir. Müdürlük bulunmayan yerlerde kanunda belirlenen görevli birim düzeni dikkate alınır. Hak sahibinin başka yerdeki müdürlüğe başvurması hâlinde de ilgili yönetmelikte evrakın yetkili müdürlüğe gönderilmesine ilişkin usul vardır.

Bir başka şehirdeki adli destek biriminin internet açıklaması genel akışı anlamaya yardımcı olabilir; fakat oradaki yargı çevresi veya teslim yeri Çorlu için kendiliğinden geçerli olmaz. Başvuru birimi ve uygulama yeri, mevcut karar ile çocuğun yerleşim yeri esas alınarak doğrulanmalıdır.

Hangi belgeler ve bilgiler hazırlanabilir?

Mahkeme kararı, varsa kesinleşme bilgisi, hak sahibinin kimliği, adres ve iletişim bilgileri hazırlanabilir. Yükümlünün bilinen güncel adres ve iletişim bilgileri de başvurunun yürütülmesine yardımcı olur. Vekil aracılığıyla başvuruluyorsa temsil belgesi ve ilgili usul koşulları ayrıca değerlendirilir.

Karardaki gün ve saatler kısa bir takvime aktarılabilir. Bu takvim kararın yerini alan yeni bir metin değildir; yanlış gün veya sürenin esas alınmasını önlemek için yardımcıdır. Önceki görüşmenin neden gerçekleşmediğine ilişkin yazışma veya başvuru kayıtları varsa asılları korunabilir.

Çocukla ilgili sağlık veya eğitim bilgisinin paylaşılması gerekiyorsa yalnız süreç için gerekli bilgi sunulmalıdır. Çocuğun görüntüsünü ve özel hayatını sosyal medyada yayımlamak başvurunun yerine geçmez. Uyuşmazlığın kamuya taşınması çocuğun mahremiyetine ayrıca zarar verebilir.

Başvurudan sonra süreç nasıl ilerler?

Müdürlük önce sunulan kararın teyidini ve gerekli kayıtları değerlendirir. İlgili yönetmelik, yükümlüyle iletişim kurulmasını ve düzenli kişisel ilişkinin çocuk üzerindeki öneminin anlatılmasını öngörür. Kararda belirlenen koşullara göre çocuğun müdürlükçe belirlenen yere getirilmesi bildirilir.

İletişim kurulamaması, çocuğun getirilmeyeceğinin söylenmesi veya bildirime rağmen getirilmemesi gibi durumlarda yönetmelikte teslim emri süreci düzenlenmiştir. Bu aşamalar, hak sahibinin çocuğu kendi imkânlarıyla ve karşı tarafın rızası dışında almasına izin veren genel bir yetki değildir.

Görüşmenin düzenliliği kadar başlangıç ve bitiş koşulları da önemlidir. Hak sahibi, karar gereğince çocuğu görüşme sonunda belirlenen yere geri getirme yükümlülüğünü de dikkate almalıdır. Bir tarafın karara uymaması diğer tarafın bütün koşulları yok saymasını haklı kılmaz.

Görüşmeden önce bildirim neden gerekir?

Yönetmeliğin 37. maddesine göre teslim emrinin yükümlüye tebliğinden sonraki dönemde hak sahibi, teslim saatinden en az kırk sekiz saat önce çocuğu teslim almaya geleceğini müdürlüğe bildirmelidir. Bildirim, düzenlemede yer alan yazılı, elektronik veya başvuruda beyan edilmiş iletişim kanalıyla yapılabilir.

Bu kuralı “mahkeme kararından sonra taraflar birbirine her zaman kırk sekiz saat önceden mesaj atmalıdır” şeklinde genişletmek doğru değildir. Düzenlemenin hangi aşama için getirildiği önemlidir. Müdürlük dosyasındaki iletişim yöntemi ve verilen bilgilendirmeler takip edilmelidir.

Hak sahibinin gelemeyecek olması, iletişim bilgisinin değişmesi veya görüşmeyi etkileyen bir durum ortaya çıkması gecikmeden ilgili birime bildirilebilir. Yalnız karşı tarafa haber vermek, müdürlük dosyası bakımından gereken bildirimi her durumda karşılamayabilir.

Karar artık uygun değilse müdürlük değiştirebilir mi?

Müdürlük kararın uygulayıcısıdır. Okul, sağlık, taşınma veya başka koşullar nedeniyle mevcut görüşme düzeninin değiştirilmesi gerektiği düşünülüyorsa, bu değişikliğe ilişkin hukuki yol ayrıca değerlendirilmelidir. Tarafların anlaşması ve somut koşullar da ilgili dosyanın çerçevesinde ele alınır.

Bir görüşmenin gerçekleşememesi ile devamlı uygulanacak takvimin değiştirilmesi aynı şey değildir. Mazeret, tarih ve hangi kararın etkilendiği açıklanmalıdır. Çocuk üzerinden cezalandırıcı dil kurmak veya görüşmeyi nafaka ödemesine bağlamak yerine bağımsız hukuki yükümlülükler birbirinden ayrılmalıdır.

Boşanma ve Aile Hukuku kapsamında velayet, kişisel ilişki ve nafaka bağlantılı olmakla birlikte aynı talep değildir. Birindeki uyuşmazlık diğerini kendiliğinden askıya almaz.

Şikâyet ile yeni karar talebi arasındaki fark

Müdürlüğün yaptığı işleme karşı şikâyet ile teslim emrine aykırılık nedeniyle gündeme gelebilen yaptırım süreci farklıdır. Yönetmelikte müdürlük işlemlerine karşı öğrenme veya tebliğden itibaren bir haftalık şikâyet düzenlenir. Teslim emrine muhalefet bakımından ise ayrı koşullar ve bir aylık şikâyet süresi bulunur.

Bu süreler birbirinin yerine kullanılmamalıdır. Hangi işlemin veya davranışın şikâyet edildiği, öğrenme ve tebliğ tarihleri ile görevli mahkeme belirlenmelidir. Bir mesajın tarihine bakarak bütün başvurular için aynı son gün hesaplanamaz.

Genel bir örnek

Mahkeme kararına göre belirli hafta sonlarında görüşme hakkı bulunan kişinin iki görüşmeyi gerçekleştiremediğini düşünelim. Kişi, eski mesajları tek başına bir “yeni karar” gibi kullanmak yerine yürürlükteki kararı ve gerekli bilgileri müdürlüğe sunabilir. Başvuru sonrası iletişim ve bildirim kayıtları düzenli tutulabilir.

Çocuğun okul programı nedeniyle kalıcı takvim değişikliği isteniyorsa bu konu ayrıca değerlendirilir. Görüşme merkezinin başvuru üzerine kendiliğinden yeni bir hafta sonu düzenlemesi yapacağı varsayılmamalıdır.

Sık sorulan sorular

Mahkeme kararı olmadan merkezde görüşme başlatılabilir mi?

Bu süreç ilam veya tedbir kararının uygulanmasına ilişkindir. Önce kişisel ilişkiyi düzenleyen uygun kararın bulunması gerekir.

Tedbir kararında da her zaman kesinleşme aranır mı?

Tedbir kararı ile son hüküm farklıdır. Kararın niteliği ve uygulanabilirliği ilgili birimce kontrol edilir.

Görüşmeye gelemeyeceksem yalnız karşı tarafa mesaj atmam yeterli mi?

Müdürlük dosyasında gereken bildirim yöntemi ayrıca takip edilmelidir. Karşı tarafla iletişim bu işlemin her durumda yerine geçmez.

Merkez nafaka tutarını veya görüşme takvimini değiştirebilir mi?

Müdürlük mevcut kararı uygular. Farklı bir karar veya kalıcı değişiklik talebi ayrı hukuki değerlendirme gerektirir.

İşlemler için çocuğun fotoğrafını internette paylaşmalı mıyım?

Hayır. Kamuya açık paylaşım başvurunun yerine geçmez ve çocuğun mahremiyetini zedeleyebilir. Gerekli bilgiler yetkili birime uygun şekilde sunulmalıdır.